ZIELONA PLANETA – STAWIAMY NA EKOLOGIĘ!

W dobie coraz większych problemów z zanieczyszczeniem środowiska, ociepleniem klimatu i klęskami żywiołowymi ważną rolą szkoły jest kształtowanie wśród młodzieży postaw proekologicznych.

Uczniowie liceum to młodzi ludzie w wieku 17-19 lat, którzy są zdolni do wykonywania skomplikowanych czynności intelektualnych, takich jak, między innymi, analiza procesów  i zjawisk, wnioskowanie czy też dobieranie odpowiednich argumentów na rzecz określonego stanowiska. Przedmiotów ekologia i przyroda nie da się realizować metodami podawczymi, „od tablicy”, nauczyciele muszą mieć czas na obserwacje i  zajęcia w terenie wraz z uczniami.

W I LO w Rawiczu uczniowie podejmują wiele akcji propagujących ideę walki o zachowanie w jak najlepszej kondycji środowiska naturalnego.

Ich zadania to  kontynuacja   działań które, były realizowane do 2012 roku  w ramach szkolnego koła „Ligi  Ochrony Przyrody”. Zarówno wtedy, jaki i obecnie,  uczniowie działają w różny  sposób na rzecz ochrony środowiska: wystawy, happeningi, konkursy i opracowania dotyczące najbliższej okolicy.

Na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat uczniowie brali  udział w projektach i przedsięwzięciach proekologicznych, między innymi „Parki i ogrody oczami młodzieży”.  Grupa uczniowska,  pracując metodą projektu, przygotowała przewodnik po rawickich plantach. Zawiera on opis historii plant, ich walorów przyrodniczych oraz  ścieżkę  dydaktyczną  wyznaczoną  przez uczniów i udokumentowaną zdjęciami. Opracowany  przewodnik  jest  częścią  publikacji   książkowej   dla  bibliotek szkolnych, nauczycieli  oraz miejscowych urzędów wydanej  przez Ośrodek Działań Ekologicznych “Źródło”. Celem udziału w tym projekcie było zmotywowanie uczniów  do aktywnych    działań  na rzecz środowiska lokalnego i  zwrócenie uwagi  na walory przyrodniczo-historyczne własnej miejscowości.

Ważnym elementem poszerzenia wiedzy ekologicznej są wycieczki i wyjścia edukacyjne.   Dla uczniów klas biologiczno-chemicznych  organizowano  wyjazdy do ośrodków naukowo-badawczych  oraz  ogrodów  zoologicznych i botanicznych. Realizowane tam zajęcia  dotyczą m. in. problematyki   gatunków   roślin i zwierząt chronionych i zagrożonych wyginięciem w Polsce i na świecie.

1 Ogrod Botaniczny Wroc M Przyrodnicze 2007 06 14WYCIECZKA DO OGRODU  BOTANICZNEGO
WROCŁAW, 14 CZERWCA 2007 R.

1 Muzeum antropologii Wrocław 2012ZAJĘCIA W MUZEUM ANTROPOLOGII
WROCŁAW 2012 R.

1 Biotechnologia UP we Wrocławiu 2015 03 25ZAJĘCIA NA WYDZIALE BIOTECHNOLOGII UNIWERSYTETU PRZYRODNICZEGO
WROCŁAW 2015 R.

1 Dolnoslaski Festiwal Nauki 2016 09 19 DOLNOŚLĄSKI FESTIWAL NAUKI
WROCŁAW, 19 WRZEŚNIA 2016 R.

Atrakcyjną  formą  dla uczniów są   wyjazdy do  „Centrum Edukacji Ekologicznej Leśnego Kompleksu Promocyjnego Lasy Doliny Baryczy”, podczas których uczestniczą w zajęciach terenowych.

2 Centrum Edukacji Ekologicznej 2016 10 12 02

ZAJĘCIA W CENTRUM EDUKACJI EKOLOGICZNEJ
ŻMIGRÓD, 12 PAŹDZIERNIKA 2016 R.

2 Centrum Edukacji Ekologicznej 2017 10 02CENTRUM EDUKACJI EKOLOGICZNEJ
ŻMIGRÓD, 02 PAŹDZIERNIKA 2017 R.

Inne metody realizacji  to zajęcia warsztatowe dla uczniów i nauczycieli podczas Ogólnopolskiego Forum Edukacji Ekologicznej EKO MEDIA FORUM w Poznaniu – „Mamy jeden świat”. W ramach warsztatów zaprezentowano przegląd współczesnych metod dydaktycznych w edukacji ekologicznej oraz  sposoby realizacji wybranych scenariuszy  i pomysłów. Efektem było m. in. przeprowadzenie zajęć warsztatowych pt. „Sąd nad człowiekiem” w aspekcie antropogenizacji środowiska.

Duże zainteresowanie wzbudzały wycieczki rowerowe do Stacji Uzdatniania Wody w Załęczu.  Odbywały się one w latach 2014-2017 w ramach realizacji  wewnątrzszkolnego  projektu  pt. „Woda znaczy życie”. W   laboratorium  Stacji  uczniowie klas biologiczno-chemicznych poznawali   metody  badania  i oznaczenia   fizyko-chemicznych parametrów  wody dostarczanej do naszych  kranów.  Następnie sami  sprawdzali  niektóre jej wskaźniki,   np. mętność, zawartość żelaza i manganu. Dowiedzieli   się na czym polega  proces uzdatniania wody surowej czyli pobieranej ze studni głębinowych  i uczestniczyli w   wykonywaniu   badań  obejmujących  etapy procesu jej uzdatniania.  Obejrzeli  urządzenia  zakładu i poznali ciekawostki z  ponad stuletniej     historii   rawickich wodociągów. Dla uczniów najciekawsze było to, że  mogli nie tylko dopytać o jakość, ale  przede wszystkim  samodzielnie sprawdzić i przekonać się o  bardzo dobrej jakości rawickiej wody.

3 Stacja Uzdatniania Wody Załecze 2015 06 19WYCIECZKA DO STACJI UZDATNIANIA WODY
ZAŁĘCZE, 19 CZERWCA 2015 R.

Systematycznie, co roku,  uczniowie I LO włączają  się w akcje  Polskiej Akcji Humanitarnej promującej działania na rzecz dostępu do wody pitnej.

W marcu,  w ramach obchodzonego  Światowego Dnia Wody,  uczniowie klasy  o profilu biologiczno-chemicznym  organizują  spotkania w auli szkoły i omawiają   problemy  braku dostępu do wody i  właściwych warunków sanitarnych w krajach dotkniętych kryzysami humanitarnymi.

Społeczność szkolna   włącza  się w akcję PAH – „Studnia dla Południa”,  poprzez zakup różnego rodzaju gadżetów, np.  silikonowych opasek na rękę z logo PAH, które promują postawę niesienia pomocy innym, a dochodem  z ich  sprzedaży  wspierają  pomoc humanitarną  Polskiej Akcji Humanitarnej.

W celu poszerzenia i pogłębienia wiedzy duża liczba uczniów bierze udział w  konkursach i olimpiadach, np.:  Olimpiadzie  Wiedzy Ekologicznej, „Olimpiadzie   Promocji Zdrowego Stylu Życia” PCK, Szkolnych    Konkursach  Fotograficznych , m. in.: „Lasy dla ludzi”, ”Przyroda w obiektywie”, „Woda w moim obiektywie” i Wojewódzkim Konkursie  Wiedzy o Odnawialnych Źródłach Energii.

Uczniowie, biorący udział w Olimpiadzie Biologicznej,  pisali  prace  badawcze   dotyczące   ich  najbliższego środowiska, np.: „Negatywny wpływ ruchu miejskiego na rozwój roślin na przykładzie plant rawickich”, „Badanie zanieczyszczenia powietrza metodą lichenoindykacji w Rawiczu i okolicach”.

5a Olimpiada Biologiczna 2011

OLIMPIADA BIOLOGICZA
POZNAŃ 2011 R.

5 Olimpiada Promocji zdrowego stylu Zycia 2015 01 16OLIMPIADA PROMOCJI ZDROWEGO STYLU ŻYCIA
POZNAŃ,16 STYCZNIA 2015 R.

5 Salamandra 2017 03 25

KONKURS PRZYRODNICZY SALAMANDRA
POZNAŃ, 25 MARCA 2017 R.

5 Olimpiada Medyczna 2018 06 04OLIMPIADA MEDYCZNA
POZNAŃ, 04 CZERWCA 2018 R.

Ważnym celem edukacyjnym jest uczestnictwo w działaniach ochronnych i zapobiegawczych dewastacji środowiska, poznanie sposobów ochrony abiotycznej elementów środowiska i podejmowanie działań na rzecz ochrony środowiska. Od 2012 roku organizowano    na terenie szkoły zbiórkę  makulatury (zyski z jej sprzedaży przeznaczone były  na zakup papieru ksero  na potrzeby dydaktyczne) oraz baterii i elektrośmieci. W celu zwrócenia uwagi społeczności szkolnej na możliwość wykorzystania różnego typu odpadów zorganizowano  wystawę  prac uczniów dotyczącą możliwości recyklingu, pt. ,, Zrób coś z niczego”.

Uczniowie szkoły biorą też udział w ogólnopolskich akcjach na rzecz ochrony środowiska naturalnego. Jednym z takich działań był udział  w Kampanii Komisji Europejskiej „Ty też masz wpływ na zmiany klimatu” organizowanej przez Komisję Europejską w Brukseli.  W programie  uczestniczyli uczniowie klas I  i II o profilu biologiczno-chemicznym. W ramach kampanii na lekcjach omawiany był problem zmiany klimatu oraz rola, jaką każdy człowiek  może  odegrać w zminimalizowaniu niekorzystnych zmian klimatycznych.  Uczniowie indywidualnie podejmowali i podpisywali  zobowiązania  do   działań i drobnych zmian  w codziennym życiu na rzecz  zmniejszenia emisji dwutlenku węgla. Działania były podzielone na pięć kategorii: oszczędzaj, wyłączaj, odzyskuj, wybierz właściwy środek transportu. Zestawienie zbiorowych wyników przesłano do Komisji Europejskiej ds. Ochrony Środowiska w Brukseli. Efektem  było osobiste zaangażowanie   uczniów  w działania na rzecz środowiska poprzez zwiększenie świadomości i podjęcie praktycznych działań.

Podejmowane są również działania skierowane do społeczności szkolnej oraz  mieszkańców Rawicza  zwracające uwagę na problem palenia śmieci w paleniskach domowych.  Od  roku szkolnego  2008/2009  organizowany jest  „Dzień  Czystego Powietrza”, stanowiący  połączenie dwóch akcji prowadzonych w listopadzie w całej Polsce: Kampanii „Kochasz dzieci, nie pal śmieci” we współpracy z Fundacją Ekologiczną ARKA i Światowego Dnia Bez Papierosa. W kolejnych latach uczniowie mieli różne pomysły na sposób zorganizowania tego dnia.  Najczęściej głównym punktem   były spotkania w auli szkoły, w której uczniowie    mówili m. in. o wpływie wielu toksycznych substancji powstających podczas spalania śmieci oraz o kancerogennym działaniu związków zawartych w papierosach. Prezentowali   filmy dotyczące tematyki kampanii oraz części artystyczne, np. występowali  z piosenkami własnego autorstwa.  Na samodzielnie  przygotowanych  ulotkach, które rozdawano  w szkole,  wśród rodzin i znajomych pojawił się apel „Przestańcie nas truć!” Była to lekcja jak w najprostszy sposób dotrzeć z informacją do lokalnej społeczności i bronić własnego stanowiska w trakcie rozmów z osobami o odmiennych poglądach.

W każdym roku szkolnym organizowanych jest szereg akcji informacyjnych o charakterze ekologicznym, jedną z nich jest  szkolny „Dzień Ekologa”, który co roku   przyjmuje inną formę, np. w już w 2007 odbywał się pod hasłem „Nie daj się zafoliować” i zwracał uwagę na ten tak  aktualny współcześnie problem.   Uczniowie przygotowali prezentację multimedialną  „Tworzywa sztuczne i ich funkcjonowanie w środowisku”.  Spotkanie miało formę konferencji, w której  oprócz uczniów i nauczycieli  I LO uczestniczyli uczniowie i nauczyciele rawickich gimnazjów. Dało to  możliwość  publicznych wypowiedzi, wykształcenia odpowiedniej postawy wobec środowiska i możliwość prezentacji własnych poglądów. Ożywiona dyskusja merytoryczna świadczyła o tym, że poruszana problematyka  nie jest obca  młodzieży. Na zakończenie spotkania uczniowie rozdawali  materiałowe torby wielokrotnego użytku , które miały zachęcić   do częstego z nich korzystania zamiast,  plastikowych woreczków. W  części  artystycznej  przedstawili różne postawy   społeczeństwa  wobec problemu ochrony środowiska.

W kolejnych latach,   we wrześniu,  grupa uczniów z klas biologiczno-chemicznych  aktywnie  włącza się do udziału w międzynarodowej kampanii  „Sprzątanie Świata”. Stałym obszarem  działań był i jest podmiejski lasek – pozornie czysty, jednak, gdy  uczniowie wyposażeni w worki i rękawiczki przystępują do działania, okazuje się, że nie trudno jest tam znaleźć śmieci i uzbierać pokaźny ich stos. Biorąc  udział  w akcji uczniowie uświadamiają sobie, że niestety to co powinno być chronione, jest niszczone i zaśmiecane. Swoim zaangażowaniem udawadniają,  że nie jest im obce w jakim świecie żyją  i starają się o ten świat zadbać, chociażby tylko w swojej okolicy.

10 10 Sprzątanie Swiata 2018 09 21AKCJA "SPRZĄTANIE ŚWIATA"
RAWICZ, 21 WRZEŚNIA 2018 R.

Coroczną  akcją jest obchodzony jesienią Dzień Drzewa. Odbywający się w ramach lekcji spacer po rawickich Plantach  im. Jana Pawła II umożliwia uczniom poznanie  ich drzewostanu.  Symbolicznie  w tym dniu uczniowie dosadzają  drzewa i krzewy magnolii na zielonym ter
enie wokół szkoły.

11 Dzień Drzewa 2018

OBCHODY "DNIA DRZEWA"
ROK SZKOLNY 2018/2019

Inną formą edukacji ekologicznej jest   Światowy Dzień Ziemi. Pod opieką nauczycieli biologii i chemii uczniowie uczestniczą  w interdyscyplinarnych   zajęciach terenowych.  Polegają one na   samodzielnej  ocenie  stanu ekologicznego swojego  najbliższego  środowiska  z wykorzystaniem   podstawowych metod  badawczych.

Na podstawie  obserwacji  uczniowie oceniali podmiejski teren Rawicza  pod kątem estetyki, czystości krajobrazu, zapachu oraz stanu roślinności. Analizowali źródła zanieczyszczeń w naszej miejscowości, zastanawiali się, które z nich są najbardziej uciążliwe dla mieszkańców i dla środowiska. Do oceny  stopnia zanieczyszczenia powietrza wykorzystali metodę  obserwacji porostów nadrzewnych  tzw. skalę  porostową. Następnie mając  podręczny zestaw do analizy wody przećwiczyli umiejętność  szybkiej oceny  stanu jakości wody na próbkach pobranych ze  zbiornika znajdującego  się na obrzeżach naszego miasta. Efekty obserwacji i wykonanych ćwiczeń udokumentowali w kartach pracy.

W latach szkolnych  2014/15 i 2015/16 szkoła uczestniczyła w projekcji AKADEMIA TALENTÓW PRZYRODNICZYCH - podwyższenie jakości kształcenia kompetencji naukowych i przyrodniczych w szkołach ponadgimnazjalnych w ramach przedmiotu "Ekologia Krajobrazu", realizowanego przez Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu. Realizację   projektu zainaugurowano  21 marca 2013 r. w Poznaniu,  podczas konferencji,  na której  zostały przedstawione propozycje projektów uczniowskich. Omówiono metodę projektu edukacyjnego w nauczaniu przedmiotu Ekologia Krajobrazu.

13 Interdyscyplinarne zaj ATP 2014 04 30

INTERDYSCYPLINARNE ZAJĘCIA W RAMACH PROJEKTU
AKADEMIA TALENTÓW PRZYRODNICZYCH
30 KWIETNIA2014 R.

13 Obóz naukowy ATP LIPIEC 2014

PROJET AKADEMIA TALENTÓW PRZRODNICZYCH
OBÓZ NAUKOWY
LIPIEC 2014 R.

13 Obóz naukowy ATP LIPIEC 2014 02PROJET AKADEMIA TALENTÓW PRZRODNICZYCH
OBÓZ NAUKOWY
LIPIEC 2014 R.

W ramach realizacji projektu szkoła otrzymała: tablicę  interaktywną, rzutnik multimedialny, komputer przenośny oraz zestawy sprzętu i materiałów niezbędnych do realizacji projektów badawczych. Przez dwa  kolejne lata w szkole realizowano innowacyjny przedmiot  "Ekologia Krajobrazu”, dla klas pierwszych  w wymiarze jednej  godziny  obowiązkowo  i z oceną na świadectwie. Równolegle do zajęć obowiązkowych, odbywały   się  zajęcia pozalekcyjne dla ucznia zdolnego.

W ciągu dwóch lat, pod opieką nauczyciela biologii, uczniowie realizowali cztery projekty badawcze: „Co to znaczy, że rośliny wiążą energię?’, „Czy rozdrobnienie środowisk w krajobrazie jest korzystne dla różnorodności roślin?” i nauczyciela geografii: „Ryzyko powodziowe - co powinieneś wiedzieć”, „Zasoby wody na świecie”. Realizacja każdego z projektów konsultowana  była  z opiekunem  merytorycznym  z IŚRL PAN, natomiast zajęcia Ekologii Krajobrazu były  monitorowane przez opiekuna dydaktycznego. Informacje nt. wydarzeń projektowych  były  na bieżąco  aktualizowane na stronie www.ekologia-krajobrazu.pl.

W lipcu  2014  i 2015 roku uczniowie biorący  udział w projekcie uczestniczyli  w obozie naukowym w Ośrodku Edukacji Przyrodniczej w Chalinie na terenie Sierakowskiego Parku Krajobrazowego, zajęcia były  prowadzone przez  naukowców z Instytutu Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu. W  ramach podsumowania projektu w szkole  gościł  dr hab. Krzysztof Kujawa  profesor nadzwyczajny, pracownik  IŚiL Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu. Uczniowie   klas o profilu biologiczno-chemicznym i matematyczno-geograficznym mieli możliwość wysłuchania dwóch   wykładów. Temat pierwszy to „Wpływ elektrowni wiatrowych na ptaki”, w którym wykazał  duże znaczenie potencjału  energetycznego wiatru, ale z koniecznością   uwzględnienia wpływu farm wiatrowych na zwierzęta. Zwrócił uwagę, że najważniejszy jest właściwy wybór lokalizacji turbin wiatrowych. Drugi poruszony problem:  „Czy grozi nam milcząca wiosna?” -  dotyczył zagrożeń  awifauny ze strony rolnictwa i sposobów  łagodzenia ich skutków. Profesor przybliżył młodzieży główne zagrożenia dla rolnictwa, np. chemizacja, mechanizacja, wprowadzanie monokultur, a w związku z tym spadek różnorodności gatunkowej i liczebności ptaków oraz wielu różnych gatunków roślin i innych zwierząt.  Zwrócił uwagę na ubożenie przyrody w całej Europie. Profesor, jako ornitolog i ekolog, zajmujący się problematyką ochrony przyrody i kształtowania  środowiska na terenach rolniczych, przybliżył  uczniom zagadnienia szczególnie aktualne i ważne  dla nas, jako mieszkańców regionu rolniczego, w którym w ostatnim czasie  powstają kolejne farmy wiatrowe. 

Niezwykle ciekawe i pouczające  spotkanie zostało upamiętnione posadzeniem drzewka na szkolnym boisku. Realizacja projektu AKADEMIA TALENTÓW PRZYRODNICZYCH  była niezwykle cennym doświadczeniem zarówno dla uczniów, jaki i nauczycieli.

Podsumowując, wszystkie realizowane działania proekologiczne w I LO  w Rawiczu mają na celu   uwrażliwiać młodzież  na problemy i zagrożenia środowiskowe, uświadamiać   ich przyczyny  i skutki. Uczniowie uczą się sposobów ich rozwiazywania oraz odpowiedzialności za środowisko przyrodnicze, a także mobilizują do czynnego podejmowania działań na rzecz ochrony przyrody.  

Przytoczone przykłady działań społeczności rawickiego liceum nie zamykają listy możliwych przedsięwzięć służących rozwijaniu właściwych postaw prośrodowiskowych, ale na pewno ich skuteczność była i jest znacząca  nie tylko dla środowiska ale i samego człowieka.

Opracowała:
Justyna Malepsza-Węcłaś
Nauczycielka biologii